واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

749

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

نشستند » « 1 » . قراختائيان به هنگام بازگشت متصرفات خاص خود را غارت كردند . ساكنان بلاساغون به اميد آنكه هفت آب نيز به زودى بدست محمد مسخر خواهد شد دروازهء شهر را به روى ايشان بستند . محمودباى و اميران گورخان بيهوده كوشيدند كه ايشان به فرمانبردارى رضا دهند . سرانجام پس از شانزده روز محاصره شهر را مسخر ساختند و سه روز غارت كردند . و در اين گيرودار در حدود 47000 تن از مردم تلف شدند . اين عمليات جنگى بر - روى هم نيروهاى گورخان را تباه و ضعيف كرد . محمودباى « از اين ترس كه نبايد بمال او كه مالى بود كه قارون را نبوده باشد « 2 » طمع رود » به پادشاه خود اندرز مرگ بارى داد به اين معنى كه از لشكريان خواسته شود آن‌چه پول كوچلك از « خزاين خاصهء » غارت كرده بوده و به هنگام شكست وى نصيب افراد لشكرى شده بوده ، باز پس دهند . اقدام به اين امر موجب طغيان لشكر گرديد و كوچلك بيدرنگ از آن بهره گرفت و عاصيان را بسوى خود جلب كرد . گورخان ، كه همه تركش گفته بودند ، به نزد كوچلك آمد و خواست « خدمتى كند و تواضعى نمايد » . كوچلك رضا نداد و خداوندگار خويش را « اعزاز كرد » و « به محل پدرى مىنگريست و حرمت او رعايت مىكرد » . بديهى است كه قدرت كاملا بدست كوچلك افتاد و وى با نامزد پيشين گورخان ازدواج كرد . و گورخان بعد از « يك دو سال » درگذشت . ميرخواند روايت اول را ترجيح داده و آنچه در روايت دوم با اولى تناقض داشته از آن حذف كرده است ( پرداخت خراج به قراختائيان به امر

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 114 - 113 ( جوينى ؛ همچنان - در چاپ قزوينى ، II ، 92 - 91 ) . ( 2 ) - قرآن ، XXVIII ، 76 .